Zegar bilogiczny pszczół i innych owadów

Po odkryciu i zbadaniu zegara kierującego orientacją przestrzenną pszczół i ptaków pojawiło się szereg prac opisujących podobne mechanizmy występujące u skorupiaków, pająków, ryb, płazów, gadów i ssaków. Na przykład Taylor i Ferguson (1970) zbadali i opisali mechanizm orientacji przestrzennej pewnej tropikalnej żaby (Acris gryllus). Gatunek ten żyje przy brzegach wielkich zbiorników wodnych. Otóż zauważono, że jeżeli żabę tę wrzuca się o różnych porach w ciągu dnia do wody, to ona niejako automatycznie wybiera kierunek prostopadły do linii brzegowej. Pi,eakcja ta może być rodzajem ucieczki przed pewnymi drapieżnymi rybami, które nie podpływają blisko brzegów. Gdy teraz taką żabę wrzuci się do innego zbiornika wodnego, którego brzeg ma inne położenie w stosunku do stron świata w porówna-niu z jej zbiornikiem macierzystym, to początkowo wybiera ona kierunek poprzedni, choćby to ją oddalało od brzegu. Dopiero po

– 7 dniach, od umieszczenia w nowych warunkach, zaczyna ona wybierać właściwy kierunek prowadzący do brzegu. Świadczy to o tym, że mechanizm zegarowy tego gatunku płazów ma charakter endogenny i, że w jego skład wchodzi zdolność pomiarów ką- ta padania promieni słonecznych. Ciekawe jest to, że dostosowywanie się do nowych warunków środowiska zachodziło również wtedy, gdy przeprowadzano doświadczenia z osobnikami oślepionymi.

Jak dotychczas najlepiej poznano rytm dobowy pierwotniaków należących do Cocciclia pasożytujących w przewodzie pokarmowym ptaków (Levine, 1942 Schwalbach, 1960). Są to pasożyty rozwijające się w komórkach nabłonka jelita, zaś do światła jelita dostają się oocysty, które następnie wychodzą wraz z kałem na zewnątrz, by zarazić inne organizmy. Otóż okazało się, że na przykład u wróbli (Passer domesticus) wydostawanie się oocyst z przewodu pokarmowego zachodzi prawie i wyłącznie w godzinach nocnych między 19 a 3 (ryc. 59).

Również u gołębi istnieje rytmika dobowa usuwania z przewodu pokarmowego pasożytniczych pierwotniaków Eimeria lab- beana, co zostało stwierdzone już w 1937 roku przez Boughtona. Jednakże w tym przypadku maksimum rytmu przypada na godziny przedpołudniowe (między 9 a 15).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *