Wzrost zainteresowania rytmami biologicznymi

W ostatnim dwudziestoleciu obserwuje się gwałtowny wzrost zainteresowania rytmami biologicznymi. Jak się wydaje jest kilka ważnych powodów, dla których tak się dzieje. Z pewnością przyczyniły się do tego pierwsze, przekonywające o istnieniu zegara biologicznego, doświadczenia przeprowadzone na pszczołach i ptakach. Wyniki ich wykaizywały, że zwierzęta te orientują się w otaczającej je przestrzeni mierząc położenie słońca względem horyzontu, a nawet „obliczając” poprawki na jego ruch w czasie. Przemawiało to za posiadaniem przez te organizmy wewnętrznego mechanizmu do pomiaru upływających godzin doby oraz do właściwego odczytywania czasu lokalnego.

Wydaje się jednak, że przyczyny zainteresowania się rytmami biologicznymi są znacznie głębsze. Przede wszystkim zaczęto zdawać sobie sprawę z faktu, że rytm obrotu kuli ziemskiej dookoła własnej osi wywołujący naturalny rytm dnia i nocy w jednakowym stopniu oddziaływa na wszystkie żywe organizmy zmuszając je do prowadzenia ściśle uregulowanego trybu życia, a tym samym do dokładnego odczytywania pory doby. Niewątpliwie był to i jest nadal bardzo ważny czynnik uczestniczący w procesie ewolucji wszystkich organizmów. Rytm dnia i nocy jest dawcą czasu niezbędnym do przeprowadzenia synchronizacji wewnętrznych procesów, w celu jak najlepszego wykorzystania środowiska do życia organizmu. Tak więc rytmy dobowe odgrywają zasadniczą rolę w adaptacji istot żywych do warunków otoczenia.

Innym, również bardzo ważnym zagadnieniem, na które w ostatnich latach zaczęto zwracać uwagę to udział rytmów biologicznych w utrzymywaniu homeostazy w organizmie. Z chwilą więc dostrzeżenia tego faktu, nie można już dzisiaj pomijać rytmiki biologicznej jako podłoża, na którym realizują się wszystkie podstawowe procesy życiowe.

Już chociażby tylko z tych powodów poznanie rytmów biologicznych ma zasadnicze znaczenie nie tylko teoretyczne, ale również i praktyczne.

Poznanie rytmiki dobowej ma duże znaczenie w podróżach transkontynentalnych i kosmicznych człowieka. Ostatnio otwierają się również szerokie perspektywy związane z wykorzystaniem wiedzy o rytmach dobowych w medycynie. Bardzo obiecującą pod tym względem wydaje się możliwość zastosowania rytmów dobowych w ‘diagnostyce lekarskiej do wcześniejszego wy- krywania chorób. Obecnie mnożą się doniesienia o tym, że najwcześniejszym objawem stanu chorobowego są zaburzenia niektórych jego, rytmicznie zmieniających się, procesów fizjologicznych.

Zrozumienie podłoża rytmiki procesów życiowych pozwoli również na bardziej ekonomiczne wykorzystanie źródeł energetycznych niezbędnych do życia człowieka. Dla przykładu znajomość dobowej rytmiki rozwoju i aktywności owadów czy gryzom pozwoli na skuteczniejsze ich zwalczanie, a tym samym na podwyższenie produkcji żywności.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *