Wpływ temperatury

Rytmiczna zmiana fotoperiodu jest bardzo silnym czynnikiem synchronizującym rytmikę aktywności lokomotorycznej wszystkich dotychczas badanych zwierząt, a więc zarówno stało- jak i zmiennocieplnych. W przypadku tych ostatnich, rytmicznie zmieniająca się temperatura może również być dawcą czasu, chociaż, jak wykazały doświadczenia Pittendrigha (1958) nad rytmem wy linek imaginalnych Drosophila, nie tak silnym jak światło.

Wiele przykładów wpływu temperatury na rytmikę dobową różnych procesów fizjologicznych zwierząt zostało przedstawionych w pracach Hoffmanna (1957b, 1968), Sweeney i Hastingsa (1060), Wilkinsa (1965), Evansa (1966), Spellerberga i Hoffmana (1972) i innych. Autorzy ci zwracają uwagę na dwa aspekty działania temperatury, a mianowicie: na wpływ różnych temperatur na przebieg procesów rytmicznych w warunkach zmieniającego się światła i ciemności oraz na działanie tego czynnika w stałych warunkach oświetlenia (LL lub DD). Ogólnie można stwierdzić, że w przypadku stosowania zmiennych warunków oświetlenia, temperatura ma wpływ przede wszystkim na zmianę poziomu przebiegu badanego procesu, choć niekiedy może zmienić rów-nież charakter rytmu (Naylor, 1963). Na przykład aktywność węża (Thamnophis radix radix) w warunkach LD 12:12 w temperaturach 35 21,1 24,4 21,1°C charakteryzuje się jednym szczytem, zaś w temperaturze 27,7°C ma charakter bimodalny (występują dwa szczyty aktywności). Podobne również „rozdwojenie” rytmu aktywności uzyskiwano przy stosowaniu długotrwałego stałego oświetlenia (ponad 2 miesiące) w hodowlach nocnych gryzoni (Pittendrigh, 1961) lub przy stosowaniu stałego światła o różnym natężeniu na ssaki o dziennej aktywności (Hoffmann, 1971a). Zmiana taka ma duże znaczenie w adaptacji zwierzęcia do warunków środowiska. W różnych przedziałach temperatury aktywność zwierzęcia jest maksymalna o takiej porze dnia, kiedy powinna ona być optymalna.

W stałych warunkach oświetlenia lub w stałej ciemności, kiedy to ujawnia się rytmika spontaniczna, zastosowanie cyklu temperaturowego doskonale spełnia rolę czynnika synchronizującego różne procesy fizjologiczne zwierząt zmiennociepkiych.

Jak wykazały doświadczenia Hoffmanna (1969b) przeprowadzone na jaszczurkach (Lacerta sicula), tak niewielkie dobowe wahania temperatury jak ± 0,9°C mogą spełniać funkcję Zeitge- ber. Oczywiście, im te wahania temperatury były większe, tym silniejszy wywierały wpływ synchronizacyjny na rytmikę aktywności ruchowej badanych zwierząt. Przy zastosowaniu cyklu temperaturowego o różnicy między maksimum a minimum wynoszącej 7,2°C największy procent zwierząt wykazywało cechy synchronizacji aktywności lokomotorycznej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *