Synchronizujące działanie

Po kilku dniach działania odwróconego fotoperiodu ustala się nowy rytm aktywności lokomotorycznej badanych owadów, ze szczytem przesuniętym w fazie o 12 godzin w stosunku do rytmiki pierwotnej. Powstanie tego nowego rytmu nie zachodzi natychmiastowo, lecz zwykle po upływie kilku dni oddziaływania nowych warunków oświetlenia. Należy również zaznaczyć, że

Synchronizujące działanie na aktywność lokomotoryczną warunków oświetlenia wykazano także w doświadczeniach na owadach hodowanych od wylęgu z jaj do dojrzałości płciowej w warunkach LL (Cymborowski, 1969b Cymborowski i Flisińska- -Bojanowska, 1970). Stwierdzono, że zarówno Acheta domesticus jak i Periplaneta americana hodowane w takich warunkach nie wykazują rytmiki aktywności ruchowej. Jednakże już w pierwszym tygodniu po przeniesieniu tych owadów do warunków LD 12:12 ujawniają się oznaki rytmiczności tego procesu. Początkowo aktywność lokomotoryczna ma charakter bimodalny, ze szczytem występującym pod koniec światła i na początku okresu ciemności (ryc. 63). Następnie w drugim tygodniu oddziaływania fotoperiodu wytwarza się rytmika dobowa aktywności z jednym szczytem przypadającym na pierwsze godziny po> zapadnięciu ciemności, a więc charakterystyczna dla obu badanych gatunków owadów.

Synchronizujące bodźce świetlne są oczywiście odbierane przez zwierzę za pomocą receptorów wzrokowych. Jednakże, jak się wydaje, istnieją i pozawzrokowe drogi oddziaływania fotope- riodu na organizm (Hoffmann, 1970b). W przypadku owadów istnieje dotychczas niewyjaśniona sprawa udziału przyoczek w procesach synchronizacji spontanicznej aktywności. Jedni autorzy (Harker, 1956) przypisują im decydującą rolę w procesach synchronizacji, inni (Roberts, 1965 Nowosielski i Patton, 1963 Nishiitsutsuji-Uwo i Pittendrigh, 1968) taką funkcję przypisują oczom złożonym.

Jak wykazał Lees (1964) mózg owada, a ściślej jego część zwana pars intercerebralis, może również bezpośrednio odbierać bodźce świetlne. Podobnie w mózgu niektórych ptaków (np. Passer domesticus) istnieją receptory wrażliwe na zmiany foto- periodu a !więc istnieje możliwość pozawzrokowej synchronizacji spontanicznej aktywności tych zwierząt (Menaker, 1968).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *