Środowisko a zegar biologiczny

Istotnym odkryciem było stwierdzenie

Istotnym odkryciem było stwierdzenie, że przebieg rytmiki dobowej różnych badanych procesów fizjologicznych nie ulega zmianie w dużym przedziale temperaturowym (Hastings i Buck, 1956 Hastings i Sweeney. 1957 Sweeney i Hastings, 1960). Fakt ten przemawia za tym, że pojęcie zegara biologicznego nie jest ogólną koncepcją wynikającą z właściwości metabolicznych organizmu lecz ma naturę biofizyczną.

Na koniec dodajmy jeszcze jedną bardzo ważną cechę rytmów biologicznych, a mianowicie to, że sterujący je zegar stale „chodzi” bez względu na zmiany warunków środowiska. W dalszych rozważaniach postaramy się przedstawić dowody na poparcie tego stwierdzenia. Zastanowimy się również nad wpływem środowiska na funkcjonowanie zegara biologicznego. Chwilowo zadowolimy się wyjaśnieniem, że rytmiczne zmiany warunków środowiska wpływają na zegar biologiczny tylko jako czynnik synchronizujący jego pracę, coś w rodzaju „siły” przesuwającej jego „wskazówki”. Rytmicznie działające czynniki środowiska, które są w stanie synchronizować procesy endogenne organizmu zostały nazwane Zeitgeber (Aschoff 1951, 1954) lub synchronizatorami (Halberg, 1954). W światowym piśmiennictwie powszechnie używany jest termin „Zeitgeber” co w przekładzie na polski znaczy „dawca czasu” i tak też będzie ten termin stosowany w tej książce.

W podsumowaniu cech charakterystycznych rytmów dobo» wych roślin i zwierząt zapamiętajmy, że 1) mają one endogenny charakter, co oznacza, że powstają w samych organizmach, a nie powstają na skutek działania czynników zewnętrznych 2) w stałych warunkach środowiska ujawniają się rytmy spontaniczne

cyklu zbliżonym do doby (stąd zwane są rytmami okołodobo- wymi) 3) nie podlegają istotnym zmianom w pewnym dość dużym zakresie wahań temperatury 4) zegar biologiczny kontrolujący je odmierza czas stale, bez względu na zmiany środowiska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *