Rytmy dobowe w rozwoju organizmów

Z zamieszczonych w poprzednich rozdziałach danych wynika, że praktycznie wszystkie procesy zachodzące na terenie organizmów żywych wykazują dobowe oscylacje. Wiemy już, że takie parametry tych oscylacji jak: faza, amplituda oraz częstotliwość mogą ulegać zmianie pod działaniem różnych czynników środowiska, a przede wszystkim’fotoperiodu (Beck, 1968 Lofts, 1970). Poznaliśmy także zasadę synchronizacji rytmów dobowych oraz podkreśliliśmy endogenny ich charakter. Jednakże, z nielicznymi tylko wyjątkami, omawiane właściwości rytmów dobowych zostały scharakteryzowane na podstawie wyników doświadczeń przeprowadzanych w tym zakresie na organizmach dojrzałych, które przez długi okres stykały się z cyklicznie zmieniającymi się warunkami środowiska. Można więc przypuszczać, że obserwowana rytmika to wynik oddziaływania tych właśnie warunków. Wyłania się więc pytanie czy podczas rozwoju embrionalnego, a także we wczesnym okresie życia postnatalnego, występują zmiany różnych procesów życiowych a jeśli tak, to na jakim etapie ontogenezy ujawniają się one i czy są to rytmy 24-godzinne?

Z teoretycznego punktu widzenia, jak to już podkreślali Pe- tren i Sollberger (1967), należałoby się spodziewać następujących możliwości:

– 1. Zarodki nie wykazują żadnej rytmiki procesów życiowych. Odpowiednie mechanizmy regulacji dobowych zmian dopiero powstają i jeszcze nie funkcjonują do „uruchomienia” ich niezbędne jest zadziałanie czynników środowiska po przyjściu na świat organizmu.

– 2. Zarodki posiadają rytmy lecz zupełnie różne od rytmów 24-godzinnych. Oznaczałoby to, że właściwe rytmy dobowe wykształcają się również dopiero w okresie rozwoju postembrio- nalnego.

– 3. Zarodki posiadają wrodzone rytmy dobowe, które ulegają synchronizacji do warunków środowiskowych w okresie ich rozwoju lub podczas życia postembrionalnego.

Jakkolwiek zgromadzone dotychczas dane są jeszcze bardzo fragmentaryczne, w rozdziale tym postaramy się odpowiedzieć na te zagadnienia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *