Rytm aktywności ruchowej w warunkach stałych

Jak już wiemy z rozdziału 1 w warunkach stałych środowiska, a więc w takich, w których brak jest dawców czasu dla organizmu, ujawnia się endogenna rytmika spontaniczna. Właściwie jak dotąd, jedynym kryterium endogenności określonego rytmu dobowego jest ujawnienie się go i trwanie w warunkach stałych. Przy czym za „warunki stałe” uważa się stałą ciemność lub stałe światło przy zachowaniu jednakowej temperatury i wilgotności w obu przypadkach.

Spontaniczna rytmika była badana u różnych organizmów począwszy od pierwotniaków, a skończywszy na ssakach. We wszystkich przypadkach stwierdzono, że różni się ona dość znacznie od rytmiki obserwowanej w zmieniających się warunkach środowiska. Różnica przede wszystkim dotyczy długości okresu rytmu (t). Stwierdzono mianowicie, że jest on krótszy lub dłuższy od 24 godzin i to nie tylko w zależności od gatunku zwierzęcia, ale nawet w obrębie osobników tego samego gatunku (Hoffmann, 1960b Lehmann et al. 1974). Roberts (1960) zbadał długość okresu spontanicznego rytmu aktywności lokomotorycznej karaluchów Leucophaea madarae w zależności od oświetlenia i stwierdził, że, w warunkach stałej ciemności waha się on w zakresie od 23 godz. 16 min. do 24 godz., a więc jest krótszy od doby. Natomiast te same owady umieszczone w stałym świetle miały rytmikę dłuższą od 24 godz. (24 godz. 2 min. — 24 godz. 45 min.). Jest to cecha charakterystyczna wszystkich zwierząt o typowo nocnym trybie życia, co ilustrują zapisy aktywności lokomotorycznej chomików (ryc. 47 i 48).

Odwrotne wyniki uzyskano dla zwierząt o dziennym trybie życia. W warunkach stałego oświetlenia wykazują one spontaniczną rytmikę aktywności krótszą od 24 godzin, zaś dłuższą w warunkach stałej ciemności (Harker, 1964 Bunning, 1964 Hoffmann, 1970a, 1971).

Należy tu jednak dodać, że długość okresu spontanicznego. Podobne wyniki uzyskano w badaniach na wielu innych gatunkach zwierząt o dziennym trybie życia. Zaś takie same doświadczenia prowadzone na zwierzętach o nocnym trybie życia dostarczają wyników odwrotnych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *