Regulacja rytmów dobowych

Po zapoznaniu się z właściwościami i powstawaniem w rozwoju ontogenetycznym zwierząt rytmów dobowych, a szczególnie uświadomienie sobie, że praktycznie każda komórka organizmu wykazuje cechy rytmiczności wydawałoby się, że nie mają większego sensu poszukiwania mające na celu lokalizację zegara biologicznego w organizmie. Słuszniejszym byłoby przyjęcie koncepcji, że organizm jako całość funkcjonuje w sposób rytmiczny. Przy takim założeniu pojęcie zegara biologicznego byłoby tylko pojęciem umownym. Jednakże, jeżeli przyjmiemy, że rytmiczne funkcjonowanie komórek jest wynikiem dzia-łania nadrzędnego mechanizmu (czy mechanizmów) synchronizującego wszystkie rytmy dobowe rozgrywające się na terenie organizmu, a taka koncepcja jest obecnie powszechnie przyjęta, wtedy takie usiłowania stają się jak najbardziej celowe.

W rozdziale tym przedstawimy na wybranych przykładach prace mające na celu lokalizację oraz badanie mechanizmów działania zegara biologicznego.

Mechanizm działania zegara biologicznego owadów. Neurohormonalna regulacja rytmu aktywności ruchowej owadów

Pierwsze prace nad mechanizmem regulacji rytmu dobowego aktywności lokomotorycznej owadów zostały przeprowadzone przez Harker (1954). Autorka ta na podstawie eksperymen- tów z zastosowaniem parabiozy wysnuła wniosek, że rytmika ruchowa Periplaneta americana może być przekazywana z jednego owada do drugiego za pośrednictwem hemolimfy. Przypuszczano więc, że czynnikiem, który wywołuje dobowe zmiany- w aktywności tych owadów jest substancja natury hormonalnej, okresowo uwalniana do hemolimfy.

Jednakże eksperymenty te miały szereg błędów metodycznych, a ich wyniki są obecnie kwestionowane. Przede wszystkim, nie zostały przeprowadzone doświadczenia kontrolne polegające na łączeniu dwóch owadów bez połączenia ich hemolimfy. Ponadto owad dolny (biorca) w każdej parabiorycznie połączonej parze miał przypuszczalnie być nierytmiczny dzięki umieszczeniu go w warunkach stałego oświetlenia (Roberts,

Głównie z tych względów, a także i dlatego, że doświadczenia Harker nigdy nie zostały powtórzone, postanowiono je wykonać z uwzględnieniem powyżej przedstawionych zastrzeżeń (Cymborowski i Brady, 1972 Cymborowski, 1972c).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *