Reakcje zwierząt na określone bodźce

Teraz dopiero jasno przedstawia się znaczenie endogennego charakteru rytmów dobowych w procesie adaptacji do określonych warunków środowiska. Mianowicie, to zwierzę jest lepiej przystosowane do cyklicznie zmieniających się warunków środowiska, którego przebieg procesów endogennych w czasie czyni go gotowym do reakcji na określone bodźce tego środowiska.

Skoro powiedzieliśmy, że reakcje zwierząt na określone bodźce środowiska powstają w wyniku współdziałania procesów zachodzących wewnątrz organizmu z procesami zachodzącymi w środowisku, uczulać to musi ekologa na szczególny rodzaj zjawisk zachodzących w terenie, a mianowicie na synchronizację rytmów dobowych. Jeżeli rytmika endogenna jest podłożem, na które działają bodźce środowiska, to możemy mówić o nich jako o czynnikach modyfikujących przejawy funkcjonowania mechanizmów zegarowych.

Odpowiadając teraz na pytanie, co daje organizmowi posiadanie endogennego mechanizmu zdolnego do mierzenia czasu stwierdzamy, że ułatwia mu to adaptację do rytmicznie zmieniających się warunków środowiska. W niektórych przypadkach istnieje oczywista ekologiczna potrzeba posiadania takiego mechanizmu. Na przykład nietoperze przebywające za dnia w ciemnej jaskini „wiedzą” kiedy zapada zmrok i nadchodzi czas ich aktywności. To samo dotyczy gryzoni prowadzących podziemny tryb życia.

Innym uderzającym faktem jest zdolność pszczół do wylotu po nektar o ściśle określonej godzinie dnia, dokładnie wtedy kiedy kwiaty rozpoczynają jego wydzielanie. Owady te, dzięki posiadaniu endogennego zegara stale odmierzającego czas, są w stanie wylecieć po nektar w odpowiednim czasie nawet wtedy, gdy niekorzystne warunki atmosferyczne nie pozwalały im przez dłuższy czas na opuszczenie ula.

Tego typu przykładów jest z pewnością znacznie więcej, choć obecnie brakuje jeszcze dostatecznej ilości badań w tym zakresie. Bez wątpienia rytmy endogenne pozwalają zwierzęciu znacznie wcześniej przygotowaać się pod względem fizjologicznym do odpowiedzi na mające zajść zmiany w środowisku. Bardzo wyraźnym przykładem takiej wcześniejszej mobilizacji organizmu jest wzrost poziomu glukozy we krwi kurcząt (ryc. 134) przed godz.

Jak na razie zbyt mało jest tego typu prac poświęconych rytmom dobowym, wyniki których mogłyby być wykorzystane przez ekologów, a zbyt dużo danych, które z punktu widzenia ekologii nie stanowią żadnej wartości.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *