Organizmy jedno i wielokomórkowe

Obecnie nagromadzono dostatecznie dużo dowodów na to, by twierdzić, że wszystkie organizmy żywe, a więc nie tylko wielokomórkowe, ale i jednokomórkowe, mierzą czas na innej zasadzie, a mianowicie poprzez działanie wewnętrznych (endogennych) procesów cyklicznych, rytmicznie powtarzających się w ciągu doby. Dla zapoczątkowania tych procesów nie jest konieczny bodziec pochodzący ze środowiska zewnętrznego. Zagadnieniom tym zostanie poświęcone sporo uwagi w dalszych rozdziałach tej książki. Spróbujmy również odpowiedzieć na pytanie, co daje organizmowi posiadanie takiego typu zegara? Tymczasem ograniczymy się tylko do stwierdzenia, że zegary, które działają na za sadzie cykli dobowych umożliwiają gromadzenie, a następnie przechowywanie przez odpowiednio długi okres pochodzących ze środowiska informacji, nawet wtedy, gdy przez pewien czas nie docierają one do organizmu.

Dla zobrazowania tego co powiedzieliśmy na temat endogennego zegara biologicznego posłużmy się kilkoma przykładami wybranymi z historii badań w tym zakresie.

Otóż już ponad dwieście lat temu badacze stwierdzili, że do przebiegu pewnych procesów biologicznych zmieniających się w cyklu dobowym nie jest konieczne rytmiczne oddziaływanie bodźców środowiska, a przede wszystkim światła i ciemności. Pierwszy, który ten fakt zaobserwował już w roku 1729 był holenderski astronom Jean Babtiste Dertous de Mairan. Przy zastosowaniu bardzo prostego urządzenia składającego się z kimo- grafu oraz odpowiednio zawieszonej dźwigni (ryc. 1) rejestrowa-

Tak więc pierwszy, i jakże istotny krok ku poznaniu endogennych rytmów biologicznych został zrobiony, i jak powiedział Bunning w 1960 roku na otwarciu międzynarodowego sympozjum poświęconego zegarom biologicznym, zastanawiające jest, że dokonał tego astronom interesujący się szczególnie obrotem kuli ziemskiej dookoła własnej osi. Moglibyśmy więc adaptacje żywych organizmów do środowiska śmiało nazwać adaptacjami do obrotowego ruchu ziemi.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *