Nocny typ aktywności lokomotorycznej

Nocny typ aktywności lokomotorycznej wykazują nie tylko osobniki wzięte z danej populacji zwierząt, lecz jak to wykazano w przypadku niektórych pająków (Horn, 1969), jest on charakterystyczny dla populacji jako całości. Poszczególne osobniki z danej grupy mogą mieć nieco przesunięte fazy rytmu, jak to stwierdzono w badaniach przeprowadzonych na samcach świerszczy domowych (Cymborowski, 1973a). Wyróżniono mianowicie trzy typy owadów pod względem momentu rozpoczynania przez nie nasilonej aktywności ruchowej w warunkach laboratoryjnych. Pierwszą i najliczniejszą grupę stanowiły owady rozpoczynające aktywność ruchową po godzinie lub trzech od mo-mentu zapadnięcia ciemności (ryc. 41 A), do drugiej grupy należały owady rozpoczynające aktj^wność w momencie wystąpienia ciemności (ryc. 41B), zaś trzecią, najmniej liczną były owady rozpoczynające aktywność ruchową w godzinę lub więcej przed mającym wystąpić momentem ciemności (ryc. 41C). W przypadku grupy pierwszej i drugiej istnieje podejrzenie, że ich rytmika aktywności lokomotorycznej jest sterowana przez warunki oświetlenia. Natomiast owady należące do grupy trzeciej bez wątpienia posiadają endogenny mechanizm kontrolujący rytmikę ich aktywności. Jak się dalej przekonamy owady należące do dwu pierwszych grup posiadają również taki sam me-chanizm, jednakże do ujawnienia jego pracy niezbędne jest zastosowanie stałych warunków doświadczalnych. Fakt, że w obrębie tej samej grupy owadów istnieją przesunięcia faz rytmiki dobowej aktywności ma duże znaczenie ekologiczne, o- czym będzie jeszcze mowa w jednym z rozdziałów tej książki.

Aktywnością nocną charakteryzuje się również wiele zwierząt ‚kręgowych. Liczne badania w tym zakresie były przeprowadzane na nietoperzach (Twente, 1955 Venables, 1953), na różnych gatunkach gryzoni (Kowalski, 1951 De Coursey, 1960, 1961 Grodziński, 1963 Richter, 1967) oraz na wielu innych ssakach.

Wprost zadziwiająca jest regularność występowania szczy- godz. Nie mniej liczną grupę, w porównaniu z grupą zwierząt nocnych, stanowią zwierzęta dzienne. Szczyty aktywności ruchowej tych zwierząt występują w okresie światła, przy czym wyróżniamy tu również zwierzęta mające szczyty aktywności na początku, w środku lub pod koniec dnia, czy okresu światła zasto-

Podobnie wśród kręgowców można wyróżnić kilka typów zwierząt w zależności od charakteru rytmiki dziennej aktywności. Na przykład jaszczurki wykazują nasiloną aktywność ruchową w ciągu całego dnia, w warunkach naturalnych, czy w okresie światła w warunkach laboratoryjnych (Underwood .i Mena-

Podobne wyniki uzyskano w badaniach nad wpływem fotope- riodu na aktywność Carpodacus mexicanus (Hammer i Enright,

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *