Medycyna pracy a rytmika dobowa

Innym ważnym problemem jest uwzględnienie naturalnej rytmiki dobowej w medycynie pracy. Tutaj najważniejszy problem to ustalenie do jakiego stopnia bez obawy naruszenia synchronizacji rytmiki dobowej można zmieniać okresy aktywnej działalności człowieka (Wojtczak-Jaroszowa, 1977 Folkard, 1980 Hildebrand, 1980 Smolensky, 1980). Na przestrzeni długiego okresu działalności człowieka jego rytm snu i czuwania był regulowany naturalnymi zmianami dnia i nocy o długości okresu równym 24 godzinom. Obecne warunki życia, które sobie czło-wiek stworzył często znacznie odbiegają od 24-godzinneg’o rytmu snu i czuwania. Jakie mogą być następstwa zaburzeń naturalnego rytmu związane na przykład z koniecznością pracy wielozmia- nowej, oto najważniejsze zadanie stojące przed medycyną pracy w dobie obecnej. Zagadnienia te leżą również w obrębie zainteresowania medycyny kosmicznej (Alyakrinsky, 1972).

Przeprowadzono wiele doświadczeń mających na celu zadanie możliwości adaptacji organizmu człowieka do warunków sztucznej doby trwającej 16 godzin (Stepanova, 1972a, b 1973). W doświadczeniach tych trwających zwykle 16 dni okres snu wynosił 5 godzin zaś aktywność 11. Stwierdzono, że w takich warunkach naturalna rytmika dobowa częstotliwości skurczów serca ulega adaptacji do nowych warunków. Natomiast nie można znieść naturalnej rytmiki temperatury po wprowadzeniu sztucznej doby i sztucznego podziału okresu snu i czuwania.

Przedstawione wyniki świadczą niezbicie o istnieniu endogennej rytmiki dobowej niektórych procesów fizjologicznych i należy ten fakt brać pod uwagę przy ustalaniu harmonogramów prac dla człowieka. Nie wiemy jeszcze dzisiaj, jakie zmiany mo- glyby powstać w organizmie przy długotrwałym stosowaniu 1(5- godzinnej doby. Po 16 dniach we wspomnianych eksperymentach nie stwierdzono żadnych psychicznych zmian, co by świadczyło

dużych możliwościach adaptacyjnych człowieka w tym zakresie. Wiele innych możliwości adaptacyjnych człowieka i ich fizjologiczne podstawy zostały omówione w książce Kozłowskiego (1970).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *