Koncepcja zegara egzogennego

Zdziwić i może to, że po przedstawieniu pokaźnej ilości danych potwierdzających endogenny charakter rytmiki dobowej wracamy jeszcze do koncepcji zegara egzogennego. Takie postępowanie, jak się wydaje, jest konieczne do obiektywnego naświetlenia problemu postawionego na wstępie tego rozdziału, a dotyczącego możliwości odnoszenia wyników badań laboratoryjnych nad rytmami dobowymi do układów panujących w środowisku naturalnym.

Zwolennikami teorii zegara egzogennego, a więc mechniz- mu sterującego procesami rytmicznymi organizmów i leżącego poza nim, a nie w jego wnętrzu, jest F. A. Brown. Jr. Wyniki jego dociekań zostały przedstawione w referacie na międzynarodowym sympozjum poświęconym zegarom biologicznym (Brown, 1960), oraz w obszernych artykułach (Brown, 1970, 1980). Według tego badacza nie istnieją dostatecznie ugruntowane dowody, które wskazywałyby niezbicie, że zegar biologiczny ma charakter endogenny. Wszystkie cykliczne zmiany obserwowane w organizmie są odbiciem cyklicznie zmieniających się naturalnych warunków geofizycznych. TO’, że umieszczenie zwierzęcia w stałej ciemności lub stałym świetle, utrzymując jednocześnie stałą temperaturę i wilgotność, nie prowadzi do utraty jego rytmiki, jest spowodowane tym, że w dalszym ciągu jest ono zdolne do reagowania na bardzo subtelne dobowe zmiany środowiska, których nie jesteśmy w stanie kontrolować, lub o których •nic jeszcze nie wiemy. Takimi czynnikami, według tego badacza, mogą być zmiany promieniowania kosmicznego, zmiany natężenia pola magnetycznego i elektrostatycznego, zmiany ciśnienia atmosferycznego, cykliczne oddziaływanie określonych układów gwiazd, księżyca itp. Wynikałoby z tego, że nie jest możliwe ba-danie rytmów endogennych w warunkach laboratoryjnych na Ziemi, nie wiadomo bowiem w jaki sposób czynniki te mogą oddziaływać na organizm. Dla większości z nich nie udało się jak dotychczas stwierdzić odpowiednich receptorów w organizmie. Wydaje się, że to działanie mogłoby zachodzić na poziomie komórki zmieniając stan równowagi jonowej błony komórkowej lub układ koloidalny cytoplazmy. W przypadku komórek nerwowych wyższych organizmów takie czynniki jak pole elektrostatyczne i elektromagnetyczne mogłyby oddziaływać na wytwarzane przez nie potencjały bioelektryczne. Jednakże brak jest jeszcze odpowiednich danych eksperymentalnych w tym zakresie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *