Ewolucja rytmów dobowych

Oprócz oczywistego faktu, że niektóre rytmy organizmów powstały w wyniku naturalnej selekcji podczas ich rozwoju filogenetycznego, niezmiernie mało jeszcze wiemy na ten temat. Z danych przedstawionych w poprzednich rozdziałach wynika, że nawet u organizmów jednokomórkowych obserwuje się wyraźne rytmy dobowe różnych procesów życiowych. Tak, że podczas ewolucji ulega tyliko komplikacji sam mechanizm mierzenia czasu oraz sposób synchronizacji jego pracy ze zmieniającymi się warunkami środowiska. Zarówno wśród bezkręgowców jak i kręgowców warunki oświetlenia odgrywają decydującą rolę w procesie synchronizacji rytmów endogennych z rytmami środowiska. U wielu bezkręgowców światło często wywiera bezpośrednie działanie na ośrodki regulujące rytmikę dobową. Ważną rolę w tym procesie wydaje się odgrywać układ neurosekrecyjny bez-kręgowców. Wiele dobowych zmian’zachodzących na terenie komórek neurosekrecyjnych zostało omówionych w rozdziałach 3 i 4, a także w artykule przeglądowym Przełęckiej i Cymbo- rowskiego (1970).

U kręgowców ośrodkowy układ nerwowy wydaje się pełnić zasadniczą rolę w regulacji rytmów dobowych. Ważną funkcję przypisuje się również szyszynce jako narządowi, który może reagować bezpośrednio na działanie światła.

Zarówno u bezkręgowców jak i kręgowców funkcjonują co najmniej dwa zegary biologiczne (ESSO A i ESSO B), chociaż są dowody świadczące o istnieniu tylko jednego mechanizmu zegarowego wspólnego dla zwierząt i roślin. Niezbędne są dalsze badania, których wyniki potwierdziłyby jedną z tych dwóch hipotez.

Oczywiście oprócz zegarów (—a) głównych synchronizujących wszystkie procesy rytmiczne w organizmie istnieją jeszcze zegary komórkowe (patrz rozdział 4), które są cechą wspólną dla organizmów będących na różnych poziomach ewolucyjnych.

Do pełniejszego obrazu ewolucji rytmów dobowych niezbędne są intensywne badania nad mechanizmem ich powstawania oraz procesami synchronizacji zachodzącymi podczas rozwoju onto- genetycznego różnych grup zwierzęcych. Dotychczasowe dane są niepełne i często kontrowersyjne (patrz rozdział 5).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *