Czynnik doboru naturalnego

Obecnie już wiemy, że poza ruchami liści ogromna większość procesów fizjologicznych organizmów żywych jest kontrolowana przez zegar biologiczny, który może i z pewnością odgrywa ważną rolę jako czynnik doboru naturalnego. O zagadnieniach tych będzie jeszcze wielokrotnie mowa.

W początkach XX wieku różni badacze poświęcili wiele czasu na poszukiwania czynnika, który powoduje to, że w stałych warunkach środowiska rośliny wykazują rytm dobowy ruchów liści. Podejrzewano, że subtelne zmiany temperatury mogą być czynnikiem modulującym rytm dobowy tego procesu. Jednakże, jak stwierdzono w znacznie późniejszych badaniach (Bunning, 1967), nawet tak duże zmiany temperatury jak w zakresie 10—25°C nie wywierają zaburzeń w rytmie dobowym ruchów liści. Natomiast jak się okazało wszystkie rośliny wykazują reakcję w postaci zmiany rytmu ruchów liści po zastosowaniu sztucznego fotope- riodu. Jednakże i pod tym względem występuje pewien krytyczny okres oświetlenia, poniżej którego już nie obserwuje się żadnego działania na przebieg tego rytmu. Na przykład dla fasoli (Phaseolus multiflorus) taki krytyczny fotoperiod wynosi 9 godzin, co oznacza, że poniżej tej wartości światło nie ma już wpływu na przebieg rytmu dobowego ruchów liści (Bunning, 1957).

Wpływ fotoperiodu, o okresie dłuższym od krytycznego, na rytm dobowy ruchów liści polega przede wszystkim na przesuwaniu jego fazy — czyli wywiera działanie synchronizujące na pracę zegarów biologicznych. Mówiąc obrazowo jest w stanie przesuwać „wskazówki” tego zegara, natomiast nie ma wpływu na sam mechanizm ‘zegarowy.

Tego typu czynnikom, które synchronizują pracę zegarów biologicznych, a więc spełniają rolę wskaźników czasu, poświęcimy sporo uwagi podczas omawiania czynników środowiskowych wpływających na procesy rytmiczne organizmu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *