Badanie dobowych zmian w aktywności organizmu

Obecnie badacze coraz częściej podejmują innego typu prace nad rytmami dobowymi. Przede wszystkim chodzi o zbadanie rytmiki różnych procesów zachodzących w poszczególnych tkankach organizmu, dobowych zmian w aktywności enzymów itp. Tego typu prace wymagają często uśmiercenia wielu zwierząt doświadczalnych. Typowy przykład takiego eksperymentu wygląda tak: grupę zwierząt synchronizuje się w określonych warunkach pod względem dawcy czasu, a następnie pobiera się materiał do badań w ściśle ustalonych odstępach czasu (zwykle w ciągu doby). Następnie uśrednia się co 2—4 godziny wyniki danych uzyskanych na podstawie materiału pobranego od grupy zwierząt o tej samej godzinie doby. Wyniki wszystkich dobowych analiz porównuje się ze sobą. Jeżeli tak uzyskane dane na temat badanego procesu wykazują istnienie jednego maksimum i jednego minimum, to taki rytm możemy naizwać rytmem dobowym lub 24-godzinnym (Cymborowski, 1970b).

Znacznie trudniej jest prowadzić badania wyżej wymienionych procesów w celu stwierdzenia rytmu okołodobowego (spontanicznego). Zagadnienia te będą szczegółowo omówione w części dotyczącej metodyki badań. Aby wykazać, że dany proces fizjologiczny przebiega w rytmie okołodobowym należałoby przede wszystkim dużą grupę zwierząt umieścić w stałych warunkach światła lub ciemności, w celu pozbawienia ich wskaźników czasu. Po takim przygotowaniu zwierząt przeprowadzamy badania interesującego nas procesu. Jeżeli mimo nieobecności Zeitgeber w warunkach, w których przebywały zwierzęta, badany w nich proces fizjologiczny wykazuje cechy rytmu dobowego w okresie mniejszym lub większym od 24 godzin, to dopiero wtedy jesteśmy upoważnieni do użycia terminu „okołodobowy”. Tymczasem w ostatnich latach ukazało się wiele prac zatytułowanych „Rytm okołodobowy…”, w których nie przeprowadzono tego. typu testów. W takich przypadkach znacznie bezpieczniej jest stosować termin „rytm dobowy” czy „rytm 24-godzinny”. Oczywiście użycie tych terminów nie wyklucza istnienia rytmu okołodobowego badanych procesów, jednakże do jego wykazania niezbędne są dalsze bardzo pracochłonne eksperymenty.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *