Badania prowadzone na świerszczach

Przedstawione tu zależności długości okresu rytmu spontanicznego od natężenia światła znane są obecnie jako reguła As- choffa (1958, 1960), która została sprecyzowana przez Hoffmanna (1965a) i brzmi następująco: wraz ze wzrostem natężenia światła w warunkach LL okres spontanicznej aktywności zwierząt dziennych ulega skracaniu, zaś u zwierząt nocnych ulega wydłużeniu. Jednakże reguła ta nie może być generalizowana, obecnie nagromadzono bowiem szereg danych nie potwierdzających jej. Stwierdzono, że okres spontanicznej aktywności może ulegać zmianie bez jakiejkolwiek zmiany warunków oświetlenia. To samo odnosi się również do warunków stałej ciemności. Na przykład u szczurów, wydawałoby się zwierząt typowo nocnych, okres rytmu spontanicznego w warunkach DD waha się w granicach 41 minut poniżej 24 godzin i 28 minut powyżej 24 godzin (Richter, 1967).

W badaniach na świerszczach (Cymborowski, 1973a) stwierdzono, że u osobników tej samej grupy okres rytmu, spontanicznej aktywności ruchowej w warunkach DD może być krótszy lub dłuższy od 24 godzin (ryc. 50). Przy czym owady mające rytm krótszy od 24 godz. stanowiły znaczną większość (ok. 86%) badanej grupy w porównaniu do tych, które miały rytm dłuższy od 24 godz. Na uwagę zasługuje fakt, że gdy dane zwierzę wykazuje rytm okołodobowy to już nie ulega on zmianie w stałych warunkach, tzn. każdego następnego dnia jest on krótszy lub dłuższy o stałą wartość od dnia poprzedniego (dryfowanie rytmu). W przypadku wspomnianych już badań przeprowadzo-

Ciekawą jest również rzeczą, że dryfowaniu ulega nie tylko początek aktywności lokomotorycznej zwierzęcia, lecz to samo dotyczy i momentu jej zakończenia. Doskonale obrazują to wyniki pomiarów aktywności spontanicznej gryzonia Glaucomys vo- lans (ryc. 51) uzykane przez De Coursey (1960). U tego zwierzęcia odchylenia od średniej dobowej wynoszą dziennie tylko ± 2 minuty. Jest to wprost zadziwiająca dokładność odmierzania czasu przez żywy organizm.

U zwierząt stałocieplnych, bo tylko u nich potrafimy obecnie obiektywnie definiować zjawisko snu, mamy do czynienia z rytmicznie powtarzającymi się okresami snu i czuwania. Jak dotychczas przeprowadzono stosunkowo niewiele dobowych doświadczeń w tym zakresie. Być może dlatego, że do badań dobowej rytmiki snu i czuwania potrzebna jest dość skomplikowana aparatura, a sam proces gromadzenia i opracowania wyników jest długotrwały i pracochłonny (patrz rozdział 2).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *