Aktywność lokomotoryczna zwierząt

Metoda ta była i jest nadal stosowana do badań rytmiki dobowej aktywności lokomotorycznej zwierząt. W ten sposób badano aktywność ruchową niektórych chrząszczy (Park i Keller, 1932 Greenslade, 1963), jętek (Harker, 1953) i kilku gatunków pająków (Breymeyer, 1965 Horn, 1969). Bezpośrednią obserwację zastosowano również w badaniach dobowej reakcji muchy tse-tse (Glossina morsitans Westw.) na poruszające się w jej polu widzenia obiekty (Brady, 1972a). Jednakże metoda ta ma wiele cech niekorzystnych. Przede wszystkim istnieje możliwość popełniania dużych błędów, powodowanych samym zmęczeniem obserwatora, które występuje przy prowadzeniu ciągłej obserwacji.

Inną niekorzystną cechą tej metody, bardzo ograniczającą jej przydatność do badań rytmiki dobowej zwierząt, jest konieczność stosowania oświetlenia w okresie kiedy normalnie trwa noc. W przypadku badań nad rytmiką dobową owadów powszechnie do tego celu stosuje się światło czerwone. Według Burkhardta (1964) większość owadów nie reaguje na tę długość fal. Jednakże nie należy zbyt uogólniać zagadnienia. Dla przykładu można podać, że niektóre gatunki much z rodziny Calliphora są wrażliwe na fale świetlne o długości 630 m/j. (Dethier, 1963). Podobne wyniki uzyskał Callahan (1965), który dodatkowo stwierdził, że liczne gatunki owadów mogą reagować na czerwone światło niekoniecznie przy udziale narządów wzrokowych, lecz także i innych receptorów umieszczonych na ciele owada.

Podobne badania w tym zakresie nie są pełne w odniesieniu do innych grup zwierząt, w tym również kręgowców. Ogólnie przyjmuje się, że spektrum widzialne zwierząt kręgowych, w tym także człowieka, leży w granicach 390—760 mfx (Marier i Hamilton, 1966). Należy jednak zaznaczyć, że występują tu duże różnice w zależności od trybu życia zwierzęcia.

Pewną odmianą wizualnej obserwacji aktywności zwierząt jest metoda odłowów, szczególnie powszechnie stosowana w badaniach ekologicznych. W ogólnych zarysach polega ona na odpowiednim ustawieniu pułapek w terenie i sprawdzaniu ich zawartości w ustalonych ędstępach czasu. W badaniach rytmiki dobowej, pułapki w postaci cylindrów zakopanych w ziemi, stosowano przy określaniu aktywności naziemnych chrząszczy (Williams, 1959). W przypadku innych owadów, jak komary czy ćmy, stosowano pułapki chwytające owady w locie (Corbet, 1960).

Wiele tego typu prac wykonano również na kręgowcach. Na przykład Jansky i Hanak (1960) badali aktywność dobową Sorex araneus L. w warunkach naturalnych.

Największą ilość prac dotyczących rytmiki dobowej różnych procesów życiowych zwierząt wykonano w warunkach laboratoryjnych. W dalszym ciągu przedstawimy więc podstawowe zasady eksperymentów prowadzonych w tym zakresie w warunkach sztucznych. Należą do nich: odpowiednie przygotowanie zwierząt, gromadzenie wyników oraz ich statystyczne opracowanie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *